brandimage logo Navigatie overslaan Menu

Bij-effecten

Hoe de bij zijn zoete werk doet in Oeganda

Het is ogenschijnlijk een nietig diertje. Maar dit kleine beestje en zijn volksgenoten zorgen wél even voor honderden nieuwe banen en meer inkomen voor armen. Over bij-effecten in Oeganda.

We zijn in Amersfoort op bezoek bij Nienke - ‘bijen zijn helemaal geen irritante beestjes!’- Boone, die vanuit onze partner Woord en Daad betrokken is bij de bijenprojecten in Oeganda. Bij Nienke, zelf een enthousiaste hobby-imker, spat het enthousiasme uit haar ogen als ze vertelt over hoe de bijen Oeganda verder helpen. “Noord-Oeganda is heel droog, met schrale grond en weinig bomen. De vruchtbare toplaag van de grond waait soms gewoon weg. Door de klimaatverandering is de regenperiode ook nog eens regelmatig korter. Daardoor komt het helaas maar al te vaak voor dat de oogst mislukt.” Gelukkig is er nu sinds een aantal jaar een lucratieve extra inkomstenbron voor de Oegandezen in dit gebied: het houden van bijen voor honing. De honingmarkt in Oeganda groeit als kool. Honing wordt als gezond alternatief voor suiker gezien en gebruikt voor allerlei toepassingen. Woord en Daad stimuleert boeren en anderen om hier gebruik van te maken.

Nienke in Oeganda 

Schoolgeld van betalen

Nienke: “Bijen houden is een vrij eenvoudige manier om extra inkomen te genereren. Met een goede training kun je al snel aan de slag en het kost geen hele dagen onderhoud. Het gaat ook nog eens gepaard met mooie bij-effecten.Zo planten de imkers fruitbomen voor de bijen. Die houden het water goed in de bodem vast en zorgen voor bijvoorbeeld mango’s om te verkopen of als extra voedsel. Daar kunnen gezinnen dan zomaar het schoolgeld van de kinderen van betalen.”

Training voor imkers in Oeganda 

Honing produceren gebeurde natuurlijk al wel in Oeganda, maar de lokale partner van Woord en Daad traint de imkers nu omdit op een efficiëntere manier te doen. Bij de klassieke methode trok men het bos in, waar bijenvolken die in een holle boomstam zaten werden uitgerookt. “Daar krijg je slechte kwaliteit honing van”, legt Nienke uit, “omdat die vervuild raakt met roetdeeltjes en rook. Bovendien verjaag je de bijenvolken op deze manier, zodat je er maar een keer iets aan hebt.” De imkers leren in plaats daarvan om de bijen in kasten op hun eigen erf te houden.

Bijen in Oeganda 

Wat een power

Nienke wordt blij als ze krachtige, ondernemende vrouwen ziet. “Veel vooral armere vrouwen in Oeganda zijn voor hun inkomen volledig afhankelijk van hun man. Ze hebben weinig mogelijkheden om zich te ontplooien. Het bos ingaan om daar honing te zoeken, werd ook te gevaarlijk voor ze gevonden. Nu zie je dat veel vrouwen het imkeren oppakken.”

Juliet heeft 17 pleegkinderen

Een van hen is Julliet Munduru, een dame die bij Nienkes bezoek aan Oeganda diepe indruk op haar maakte. “Ze is klein, lijkt verlegen en praat met een zachte stem. Maar wat een power! Ze vangt zeventien kinderen op en samen runnen ze de imkerij. ‘We doen dit als gezin’, zegt ze zelf. Het ene kind geeft water, het ander maakt de waarschuwingsbordjes.” Julliet heeft het ondertussen niet makkelijk. Zo mislukte een deel van de oogst door hagelbuien. “Maar ondanks alle tegenslagen blijft ze vol passie doorgaan. Daar heb ik heel veel respect voor.”

Bij-effecten 

Nienke vindt het heel bijzonder dat juist de bij de Oegandezen zo helpt om ondernemerschap en bedrijvigheid te vergroten. Dat past ook bij de missie van Woord en Daad, om te werken aan duurzame veranderingen voor mensen in armoede. “En dat dus allemaal via de bij. 75% van al ons eten is er afhankelijk van. Zonder bestuiving bijvoorbeeld geen koffie en chocolade. In Oeganda hebben ze dat nu goed begrepen. Er zijn honderden bedrijfjes actief met bijen. Dat gaat van bijenkasten langs akkers om de olifanten te verjagen (want ja, die joekels zijn bang voor bijen), tot honing voor verzorgingsproducten. Gelukkig komt er ook in Nederland steeds meer aandacht voor het belang van de bij. Allemaal bloemen zaaien in de achtertuin dus!”

‘Bijen in Oeganda’, vanaf zaterdag 12 oktober bij EO Metterdaad om 17.10 uur op NPO 2. 

Geef voor dit bijzondere project

Doneren